Piramides

Vorig jaar was ik op een reünie van mijn middelbare school. Het was tien jaar geleden dat ik de meeste aanwezigen voor het laatst had gesproken. Volgens de meeste mensen was ik geen spat veranderd, en ik kon hetzelfde over hun zeggen. Een enkeling vroeg of ik al helemaal binnen was. “Als er iemand het zou gaan maken, dan was jij het toch wel Laurens”, aldus de oud klasgenoot. Ik vertelde hem dat ik blij was net uit het rood te zijn en dat ik mijn baan net had opgezegd. Als ik al rijk zou worden, dan ging dat zeker nog wel een poosje duren. Niet veel later kwamen we er bij een spelletje petje op, petje af achter dat er wel iemand anders op de reünie rond liep die zich miljonair mocht noemen: Mulan Miller. Het opmerkelijke verhaal van Mulan’s succes ging als een lopend vuurtje door de menigte.

Mulan was altijd al een buitengewoon slimme vent geweest met een fabelachtig wiskundig vermogen. Waarschijnlijk zou hij cum laude zijn afgestudeerd op Econometrie of Informatica, ware het niet dat hij onder noodlottige omstandigheden gekozen had voor een carrière als pokeraar. Geen slechte beslissing bleek tien jaar later. Wat Mulan met al dat geld ging doen? Geen idee. Of dat het hem gelukkig heeft gemaakt? Ik weet het niet, maar hoop het uiteraard. Wat ik wel weet is dat een aantal cruciale keuzes in zekere mate het pad van je leven en je loopbaan bepalen. Ik heb mij ooit laten vertellen dat je na twee slechte beslissingen een zwerver kunt zijn in de goot, of na twee goede beslissingen een succesvol zakenman of ondernemer. En over het maken van keuzes of nemen van beslissingen, daar wil ik het nu graag over hebben.

Het probleem van interesse

Wellicht herinner je het zelf nog wel. Je zit in de derde en bent volop aan het ontwikkelen. Je ouders zijn stom en de bloemetjes en bijtjes steeds interessanter. Ergens in deze periode, waarin de hormonen door je lijf gieren, moet je richting kiezen voor de laatste jaren van je middelbareschooltijd. Een profiel. Ik weet nog goed dat Mulan Natuur & Techniek koos en ik Economie & Maatschappij. Mulan was goed in wiskunde, vandaar misschien zijn keuze, maar ik was ook goed in wiskunde en koos toch heel iets anders. Ik denk dat zeker op die jonge leeftijd je keuzes zich makkelijk laten leiden door je interesses. In mijn geval was dat economie, een onderwerp dat bijna dagelijks besproken werd aan de keukentafel in verband met mijn vaders werk. Het moge duidelijk zijn dat mijn interesse voor economie niet gebaseerd was op toeval. Niet dat ik wil zeggen dat ik Natuur & Gezondheid had gekozen als mijn vader arts was geweest, maar de invloed van de omgeving is zeker substantieel. Het is bijvoorbeeld ook zo dat er nergens zoveel Nederlandse scholieren boer willen worden als in het oosten van ons land. Klinkt logisch misschien, maar is het ook wenselijk?

Interesses zijn biased. Gekleurd. Vooringenomen. Vragen naar iemands interesse is vragen naar wat iemand al weet. Naar wat hij heeft geleerd en heeft meegemaakt tot aan dat moment. Naar wat hij heeft gezien op televisie, of wat hem intrigeert. Zo zag ik ooit als twaalfjarig kind de piramiden van Gizeh op Discovery en schreef ik mijn eerstvolgende werkstuk over de oude Egyptenaren. Als je mij toen had gevraagd wat ik later wilde worden had ik waarschijnlijk archeoloog gezegd, of antropoloog als ik wist wat dat was. Vele jaren ouder (en na het hebben gezien van de piramiden van Gizeh) kan ik zeggen dat ik waarschijnlijk een zeer matige archeoloog was geweest. Ik ben veel te ongeduldig en veel meer gedreven door wat komen gaat dan wat achter ons ligt. Het maken van keuzes voor de toekomst op basis van interesses mag dan ook twijfelachtig worden genoemd. Toch gebeurt dat volop.

Toen ik van de middelbare school af kwam had ik net als vele medescholieren geen idee wat voor studie ik moest kiezen. Een studiekeuzetest leek dan ook een goede zet. Ik koos voor een instituut in Amsterdam waar ik een dag lang onderworpen werd aan allerlei testen en gesprekken. Aan het einde van de dag kreeg ik mijn uitslag. Op basis van mijn uitzonderlijk wiskundig inzicht en mijn interesse voor de economische sector rolden Economie en Econometrie als winnaars uit de bus. De geschiedenis herhaalde zichzelf. En ik was nog zo stom ook om het advies blind op te volgen.

Het maken van de juiste keuze

Zes jaar later stond ik met een masterdiploma Economie in mijn handen. Trots op het resultaat, maar niet op de zes ploeterjaren die eraan vooraf gingen. Al in mijn eerste studiejaar bleek dat mijn aanvankelijke interesse voor de economische sector niet genoeg zou zijn om mij te motiveren voor de studie Economie. Het lesmateriaal was verouderd, behandelde met name resultaten uit het verleden en zette geenszins aan tot kritisch nadenken. Daarnaast was de universiteit zeer theoretisch en maakte zij veelvuldig gebruik van dogma’s. Maar nu, zes jaar later, stond ik weer voor een keuze. Had ik de kans om het helemaal anders te doen. En één ding wist ik zeker, voor het kiezen van mijn loopbaan zou interesse niet mijn raadgever zijn. Maar wat dan wel? Welke raad kan je geven voor het maken van de juiste keuze? Daarover gaat mijn volgende blogpost.

 

Laurens van Leeuwen is founder van Brixer. Brixer biedt starters een gratis career assessment aan op www.brixer.nl zodat zij de baan kunnen vinden die bij hun past.